Le Corbusier’ in Mimarlığı: Hayatı, Eserleri ve Villa Savoye

Le Corbusier ya da asıl ismiyle Charles-Edouard Jeanneret, 6 Ekim 1887’de İsviçre’nin küçük bir kasabasında doğdu. Onu mimarlığıyla tanıyor olsak da aynı zamanda şehirci, mobilya tasarımcısı, heykeltraş, ressam ve yazardır.

Erken yaşta okulu bırakan Corbusier, babasının yanında işe başladıktan sonra bi sanat okuluna kayıt olmuştu. Okuldayken “Arts and Crafts” hareketi ile ilgilenmeye başladı. Katıldığı bir saat tasarım yarışmasını kübist tasarımı ile kazanıp ilk önemli başarısını elde etti. Bu deneyim, ilerde modern mimariye yön verecek olan Corbusier’in başarılarının tesadüf olmadığının bir kanıtıdır.

Betonarmenin Soğuk Cazibesi

1908 yılına gelindiğinde mimaride betonarme kullanımının öncülerinden olan Auguste Perret ile birlikte çalışmaya başladı. Dünyada inşa edilen ilk betonarme tapınağının tasarımcısı olan Perret, Corbusier’e mimarlıkta betonarme kullanımının inceliklerini öğretti. Corbusier, Paris’te bu deneyimi kazanırken aynı zamanda şehrin kültürünü ve mimarisini de yakından tanıma fırsatı yakaladı.

Betonun cephelerde bıraktığı doğal ve heykelsi cazibeden etkilenen Corbusier, betonarmeyi daha iyi tanımak için Almanya’daki “Deutsche Werkbund” ile yakın temaslarda bulundu. (Deutsche Werkbund, 1907 yılında Almanya’da bir araya gelen sanatçı, zanaatçı, tasarımcı ve sanayicilerin kurduğu bir birliktir. Birlik, modern mimarinin gelişimine, standartlaşmasına ve Bauhaus’un kuruluşuna katkı sağlamıştır.)

Bir mimar, mesleki gelişimi için farklı çevreleri ve yapıları gezip, görmeli ve incelemelidir. Corbusier’de bu bilinç ile 1907’de 4 sene sürecek olan bir doğu turuna çıktı. Akdeniz ve Yunan Adaları’nı, Osmanlı mimarisiyle bezenmiş toprakları ve Balkanlar’ı gezip notlar aldı. Corbusier’e göre bu gezi mimarlık hayatının en önemli evrelerinden biriydi.  

Dom-ino Evi: Le Corbusier’in Deneysel Mimarisi

Le Corbusier, 1. Dünya Savaşı’nın bir gün biteceğini ve savaştan sonra şehirler imar edilirken acil konut ihtiyacının olacağını öngörmüştü. Bu konut ihtiyacını, en ekonomik ve rasyonel yoldan çözmenin yollarını aradı. Bu sorunla ilgili deneysel çalışmalar yapan Corbusier, 1915 yılında Dom-ino Evi olarak bilinen ilk önemli yapısını tasarladı. Açık planlı ve 6 adet ince betonarme sütun üzerinde yükselen yapı, Corbusier’in mimari anlayışının temellerinden birini oluşturdu. Açık planlı yapılar sayesinde istendiği zaman duvar ve bölmelerin yeri değiştirilebiliyordu. Yapının bu özelliği, modern mimarlıkta esneklik ve pragmatizm(faydacılık) ilkeleri ile örtüşmekteydi. Üretimi rasyonalize edilmiş ve prefabrike elemanlar sayesinde hızlıca yerinde monte edilen yapı minimum yapı öğesi barındırmaktaydı. Daha sonraki zamanlarda karşımıza çıkan Le Corbusier yapıları da bu temel ilkelerden çokça beslenmiştir.

Modern mimarinin deneysel tasarımlarından biri olan Dom-ino Evi.
Modern mimarinin deneysel tasarımlarından biri olan Dom-ino Evi

1917’de Paris’e dönen Corbusier, bir ressam olan Amédée Ozenfant’ın yanında resim çizmeye başladı. Ozenfant ile birlikte “L’EspritNouveau”  (Fransızca’daYeni Ruh) Dergisi’nde kaleme aldıkları yazılarla fikirlerini savundu. Jeanneret, yazılarını “Le Corbusier” mahlası ile yazıp bu isimle ön plana çıktı.

1922’de kuzeniyle birlikte mimarlık stüdyosu açtı. Stüdyoya Charlotte Perriand’ın da katılması ile mobilya tasarlamaya başladılar.

Amédée Ozenfant, Albert Jeanneret ve Le Corbusier, Villa Jeanneret Perret, La Chaux de Fonds, İsviçre, 1918
(Soldan sağa) Amédée Ozenfant, Albert Jeanneret ve Le Corbusier. Yer: La Chaux de Fonds, İsviçre, 1918

1923’te bir mimari manifesto niteliği taşıyan “Yeni Bir Mimariye Doğru” kitabını yayımladı. Bu kitapta seri üretimin ve makine evlerin güzelliğine, işlevselliğin önemine vurgu yaptı. Geleneksel süsleme ve bezeme yerine sade ve beyaz cepheleri savunuyordu. Le Corbusier yeni mimari için 5 temel ilke yayımlamıştı:

Le Corbusier’in 5 İlkesi

  1. Pilotiler üzerinde yükselen yapı
  2. Bant Pencere
  3. Serbest Plan
  4. Serbest Cephe
  5. Teras Çatı

Le Corbusier ve Villa Savoye

1929 yılında tasarlanan Villa Savoye, Le Corbusier’in 5 ilkesinin açıkça görüldüğü en güzel modernist yapılardan biridir. Le Corbusier eserleri arasında ise belki de en bilinenidir. Pilotiler üzerinde yükselen yapı, geniş bir bant pencereye sahip ve serbest plan kurgusu ile tasarlanmıştır. İçeride zemin kattan teras çatıya kadar kesintisiz devam eden bir rampa vardır. Villa Savoye, Le Corbusier’in yaşam makinesi kavramıyla özdeşleşmiş bir evdir. Günümüzde ziyarete açık olan yapı, 2016’da UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.

Le Corbusier'in en önemli mimari eserlerinden biri olan Villa Savoye.
Villa Savoye

Corbusier, 1935’te Işıyan Kent(La Ville Radieuse) tasarımını yayımladı. İdeal şehir anlayışına göre Corbusier, yerleşim alanlarını ailelerin büyüklüğüne göre ayırmıştı. Büyük evlerde zenginler değil, kalabalık aileler oturmalıydı ona göre. Ancak temiz bir şehir, temiz toplumlar yaratabilirdi. Bu fikirler ışığında tasarladığı konsept şehir fikri, Corbusier’in tasarım anlayışını üst ölçeğe çıkararak gösterdiği bir projeydi. Tasarımda, standartlaşmış üretim sistemleri ve yapı tipleri, işlevsel kent mekanları, yeşil ile iç içe geçmiş yaşam alanları bulunmaktaydı. Merkezdeki yüksek gökdelenlerden oluşan iş ve ticaret bölgesi, eğlence, konut gibi diğer bölgelere ulaşım ağları ile bağlanmaktaydı. Her ne kadar bu proje teoride kalmış olsa da tasarlanan bir çok modern şehir Işıyan Kent fikrinden beslenmiştir.

Corbusier'in modern kent fikri Işıyan Kent ( Villa Radieuse) Projesi
Corbusier’in modern kent fikri Işıyan Kent (Villa Radieuse) Projesi

2.Dünya Savaşı sona erdiğinde Corbusier, sosyal konut projeleri üretti. Bunların en ünlüsü Unité d’Habitation’dur. Savaş sonrası konut eksikliği ve ekonomik sıkıntılara çözüm olarak tasarladı yapıyı. Brütalizm akımının en önemli örneklerinden biri olan toplu konut projesinde insanların günlük sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri zengin mekanlar bulunmaktadır. Toplam kapasitesi 1600 kişiliktir ve işçi sınıfı için üretilmiştir.

Brütalist mimari örneği olan Unité d'Habitation
Unité d’Habitation

Modern mimarinin en önemli mimarlarından olan Le Corbusier 1965’te hayatını kaybetti. Ayrıca, ürettiği çizimleri ve kitaplığını bağışlamak için ölümünden önce Le Corbusier Foundation’u kurdu. Onu saygı ve özlem ile anıyoruz.

En Önemli Le Corbusier Eserleri

  • Unite d’Habitation
  • Villa Savoye
  • Weissenhof Evi
  • Ronchamp Şapeli (Notre Dame du Haut)
  • Pencap Meclis Sarayı
  • Villa La Roche
  • Dom-ino Evi
  • Ulusal Batı Sanatları Müzesi
  • Philips Pavyonu
  • Firminy Saint-Pierre Kilisesi
Önceki İçerikBrütalizm Nedir? En İyi Brütalist Mimari Örnekleri
Sonraki İçerikAyasofya Mimarisi ve Tarihi: Kilise – Camii – Müze

1 Yorum

  1. Çok detaylı ve güzel bir yazı olmuş bunun için teşekkürler ama yazıda Le Corbusier tasarımlarının sayısı arttırılırsa daha iyi olabilir

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz