Taş Yünü Nedir? Mantolama Levhasının 11 Özelliği

Taş yünü 150 yıl önceki bir yanardağ patlaması sonucu lavların yünlü püsküller ile karıştırılabilmesinin keşfedilmesi sayesinde icat edildi [1]. Daha sonra 1850’lerde üretilmeye başlanıp 1875’de Amerika’da patenti alındı. Aradan geçen 1,5 asırdan sonra bu malzemenin günümüzde tercih edilmeye devam etmesi tesadüf değildir. Sahip olduğu güçlü özellikler ve aynı kategoride bulunan malzemelere göre bazı avantajlarının olması bu malzemeyi ön plana çıkarmaktadır.

Taş Yünü Nedir?

Taş yünü (kaya yünü olarak da bilinir) geri dönüşümlü cüruftan elde edilmiş olan doğadaki inorganik yapıdaki taşların 1500 derece civarındaki çok yüksek sıcaklıklarda eritilmesiyle üretilen ısı yalıtım malzemesidir. Isıtılan bu inorganik maddeler sonucu oluşan ısı yalıtım malzemesi %97 oranında elyaf içermektedir. Bu elyaflı ısı yalıtım malzemesi, genelde standart boyutlardaki levhalar veya rulo haline getirilerek piyasaya sürülmektedir. Böylece uygulanması ve taşınması da kolaylaşmaktadır.

Taş yünü mantolama levhası
Taş yünü mantolama levhası [2]

Taş Yünü Özellikleri

Tıpkı diğer ısı yalıtım malzemeleri gibi ısı iletkenlik katsayısı düşük olduğundan yazın içeriyi serin, kışın ise sıcak tutar. Yani kısacası sıcak olan mekandan soğuk olan mekana olan ısı enerjisi geçişini oldukça yavaşlatır.

Isı İletkenlik Değeri

Taş yünü yalıtım malzemesinin ısı iletkenlik değeri 0,035 – 0,040 W/mK arasındadır. Bu aralık ise diğer ısı yalıtım malzemelerinin değerlerine çok yakındır.

Taş yünü yanar mı?

EPS ve XPS ısı yalıtım malzemelerine kıyasla A1 yanmaz sınıfındadır. Ayrıca 1000 derecenin üstündeki sıcaklıklarda erimeye başlar. Bu sayede yangına karşı korumada da etkinlik sağlamaktadır. Yangın anında kaya yününün yangını durdurucu özelliği sayesinde yangının yayılması geciktirilmekte ve içerideki canlıların kaçması için vakit kazandırmaktadır.

Taş yünü ses yalıtımı sağlar mı?

Malzeme, elyaflı yapısı sayesinde ses dalgalarını sönümleyen bir yüzeye sahiptir. Bu sebeple kaya yünü ses yalıtımı açısından son derece kullanışlı bir yapı malzemesidir. Sesi yutan çapraz geçişli elyaf yapısı bu ses enerjisini ısı enerjisine dönüştürmektedir. Genelde ses yalıtımının daha çok önemsendiği durumlarda yoğunluğu daha düşük taş yünü izolasyon malzemesi kullanılmaktadır. Bu sayede içerideki hava oranı artmış olur ve bu da ses dalgalarının sönümlenmesine yardımcı olur.

Taş yünü elyaf yapısı ses yalıtımı
Taş yününün elyaflı yapısında bulunan fiberler [2]

Taş Yünü Mantolamanın Diğer Özellikleri

  • Su geçirimsiz bir malzemedir. Yapısındaki elyaf, suyu itmektedir. Bu sebeple yüzeye temas eden su, yüzeyde kalmaktadır. Bu özellik, malzemeyi su yalıtımı açısından da son derece etkili kılmaktadır.
  • Buhar geçirgen bir malzeme olan kaya yünü nemin yoğuşmasını önler. Yapı kabuğundaki katmanların suyu geçirmemesi, buharı ise dış katmandan iç katmana doğru giderek azalan bir oranla geçirmesi beklenmektedir. Çünkü buhar geçirgenliği çok düşük olursa iki katman arasındaki sıcaklık farkından dolayı buhar sıvılaşıp katmanlar arasından sızan suya dönüşebilir. Bu ise yapıda kullanılan malzemelere zarar verir.
  • Taş yünü kalınlığı 3 ile 12 cm arasında değişen levhalar halinde piyasada sürülmektedir. Genişlikleri 60-120 cm olan bu levhaların uzunlukları 8 metreye kadar çıkabilmekte, ihtiyaca göre bu uzunluk daha da artabilmektedir. Taş yünü mantolama malzemesinin boyutları sıcaklık farklarından etkilenip değişmemektedir.
  • Erime sıcaklığı 1000 derece üstüdür. Ürünün kullanılabildiği sıcaklık aralığı ise -50 ile +650 derece aralığındadır.
  • Taş yünü yalıtım malzemesi çok kolay bir şekilde çerçeve duvarlardaki boşlukları doldurmaktadır.
  • Bina ömrü boyunca kullanılabilen, bozulmayan, zararlı organizmalar ve haşereler tarafından tüketilemeyen bir malzemedir. Mikroorganizmaları uzak tutmasının sebebi inorganik yapısıdır.
  • Genelde levha olarak satılmaktadır. İhtiyaca göre levha yüzeylerinin cam tülü veya alüminyum folyo ile kaplatılması mümkündür.
  • Piyasada satışı yapılan ürünlerin yoğunluğu 40 ila 150 kg/m³ arasında değişmektedir. Bu doğrultuda kullanım yerine, ısı ve ses yalıtımı ihtiyacına göre farklı yoğunluklarda tercih edebilirsiniz.

Sonuçta yüksek ısı yalıtım değerlerinin yanı sıra ses yutuculuğu ve yangın dayanımında da iyi seviyelerde olması bu malzemenin çok fazla tercih edilmesini sağlamaktadır.

Kaya yünü yalıtım levhası özellikleri
Kaya yünü yalıtım levhası [2]

Taş Yünü Nerelerde Kullanılır?

Yapı sektöründe kullanılan XPS, EPS vb. diğer ısı yalıtım malzemeleri gibi farklı kullanım alanları bulunmaktadır. Fakat sert olmayan, sıkıştırılabilir ve şekil verilebilir yapısı sayesinde; düz olmayan yüzeylerde ve biçimsiz çerçevelerin içinde verimliliği ve uygulama kolaylığı daha yüksektir. Bu sayede yapı sektörü haricinde hayatımızın birçok alanında yalıtım amaçlı kullanılmaktadır. Dış duvarlarda, çatılarda, asma tavanlarda, ayırıcı duvarlarda, elektrikli ev aletlerinde, alüminyum ve çelik kapıların yalıtımında, gemi ve uçakların dış kabukları gibi alanlardaki kullanımı oldukça yaygındır.

Özetlemek gerekirse 150 yıl önce ilk üretimi yapılan kaya yünü izolasyon malzemesi; sahip olduğu yüksek ısı yalıtımı, ses yalıtımı, su geçirimsizliği, yangın dayanımı, sıkıştırılabilirliği gibi özellikler ve geniş kullanım alanı sayesinde yapı sektörünün etkili yalıtım malzemelerinden biri olmuştur.

Isı yalıtım malzemesi tavan uygulaması
Tavan uygulaması [3]

Kaynakça

[1]Discovery Channel. “How It’s Made (Belgesel)”. Erişim tarihi 11 mayıs 2021.

[2]Achim Hering – Kendi çalışması, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15235192. Erişim tarihi 11 mayıs 2021.

[3]Recomandari Bellcraft. Flickr. Erişim tarihi 11 mayıs 2021.

Önceki İçerikMAXXI Müzesi | Zaha Hadid’in Mimari Eseri
Sonraki İçerikShed Binası | Diller Scofido’nun High Tech Mimarisi

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz