Haydar Aliyev Kültür Merkezi | Zaha Hadid

Bakü’de bulunan Haydar Aliyev Kültür Merkezi Zaha Hadid’in en önemli eserlerinden biridir. 101 bin metrekare yapı alanına sahip olan Aliyev Kültür Merkezi 2012’de tamamlanmıştır. Tasarım için Azerbaycan devleti tarafından 2007’de bir yarışma açılmış. Ardından Zaha Hadid’in konsepti uygulanmaya hak kazanmıştır.

Kültür merkezi, adını Azerilerin efsanevi lideri Haydar Aliyev’den almaktadır. Yapı mimari açıdan son derece etkili olup, mimarlığın kült yapıları arasında şimdiden yerini almış. Bununla kalmayıp mimarlık tarihinin en çok tartışılan yapılarından biri olmuştur. Dekonstrüktivist tavrı sebebi ile strüktürünün nasıl çözüldüğü ise merak konusudur.

Haydar Aliyev Kültür Merkezi
Haydar Aliyev Kültür Merkezi (©Hufton+Crow)

Binanın içinde konser salonu, konferans salonu, müze, sanat mekanları, kütüphane ve kafe gibi işlevler var. Yapının formu Hazar Denizi’nin yükselişine atıfta bulunuyor. Bu olay Azeri mitolojisinde ünlüdür. Ayrıca binanın modern ve fütüristik karakteristiği, Azerbaycan halkı için geleceğe olan yaklaşımı temsil etmektedir. Böylece Haydar Aliyev, Azeri hükümetinin Azerbaycan’ın geleceği için çizdiği modern ve bağımsız duruşun sergilendiği bir sahneye dönüşmektedir.

Haydar Aliyev Kültür Merkezi’nin Mimari İncelemesi

Haydar Aliyev Kültür Merkezi'nin uzay kafes çelik strüktürü
Aliyev Kültür Merkezi’nin strüktür görüntüsü (©architectsjournal)

Haydar Aliyev yapısının dili oldukça akışkandır. Bu akışkanlığı ise strüktür ile sağlıyor. Yapıyı saran kabuk geleneksel kolon kiriş yöntemi ile değil uzay kafes sistemi tasarlanmıştır. Bu sayede mimar Zaha Hadid, parametrik tasarım anlayışını bu yapıya yansıtmıştır. Öyle ki, kütlenin deniz dalgalarını andıran serbest formu meydanın tasarımından iç mekana kadar her yerde kendini hissettirmektedir. Örneğin oditoryum mekanının eşsiz aurasında bu akışkanlığı görebilmekteyiz. Gerçekten de mekan, müziğin akışına kapılıp bir anda ritim tutmaya başlıyor sanki. Ayrıca Haydar Aliyev Kültür Merkezi strüktürünün eğrisel yüzeyler ile tasarlanması iç mekanda taşıyıcı ihtiyacını da azaltmıştır. Yaklaşık 1200 kişilik kapasiteye sahip oditoryumun geniş açıklığı bunu kanıtlar nitelikte.

Kültür Merkezi'nin oditoryumu
Haydar Aliyev Kültür Merkezi’nin oditoryumu (©Hufton+Crow)

Çelik kabuk ile beraber strüktürde kullanılan diğer bir malzeme ise betonarmedir. Uzay kafesin iç kısmında rijit bir betonarme çekirdek vardır. Kabuk ile bu çekirdek arasındaki bağlantıyı da yine çelik kirişler ve ayaklar sağlamaktadır. Ek olarak, yapıda kullanılan beton, cam yünü takviyelidir. Cam yünü, betonun ses ve ısı yalıtımını arttırmaktadır. Buna ilaveten kabuğu oluşturan 15 bin adet kaplama panelinde de cam yünü takviyesi bulunmaktadır.

Çeliğin ve her biri farklı boyutlardaki kaplama malzemelerinin hesaplanması ise özel programlar yardımıyla yapılmıştır. Fakat bu kaplama malzemeleri standart ölçülerde olmadığından kabuğun oldukça maliyetli olduğunu söylemek mümkündür.

Haydar Aliyev Merkezi yerden en fazla 74 metre yükselir. Yapıda kullanılan camlar çift kat yansıtıcı film ile kaplanmıştır. Bu karar içeriye giren güneş ışığı miktarını azaltmak içindir. Böylece yapılarımız için önemli bir sorun olan soğutma enerjisi maliyetinden tasarruf sağlanmaktadır.

Binanın perspektif görünüşü
(©Hufton+Crow)

Kısacası modern mimari ile özdeşleşmiş olan beyaz rengiyle, akışkan formuyla, iç-dış mekan ve zemin-duvar yüzeyleri arasındaki muğlak geçişleri ile fütüristik bir yapı olarak Haydar Aliyev Merkezi, mimarı Zaha Hadid‘in çalışmalarının en net özetidir.

Önceki İçerikSürdürülebilir Mimari | Stratejiler ve Örnekler
Sonraki İçerikGuggenheim Müzesi ve Bilbao’nun Dönüşümü

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz