Ahşap Yapı Malzemesi – Mimaride Ahşap Kullanımı

Ahşap yapı malzemesi yüzyıllardır insanların en çok kullandığı, yapı tasarımında her ihtiyaca cevap verebilen malzemelerden biridir. Doğallığıyla, sıcaklığıyla ve üzerindeki rastlantısal dokuların eşsizliğiyle bu ilgiyi sonuna kadar haketmektedir. Endüstriyel imkanların gelişmeye başlamasıyla 20. yüzyılda ahşabın yapıda kullanımı çeşitlenmiştir. Yeni tekniklerle üretilmeye başlanan ahşap panel türleri sayesinde mobilyadan cephe kaplamasına, zemin kaplamasından taşıyıcı sistemlere kadar çok çeşitli bir kullanım alanı sunmaya başlamıştır.

Avantajlarıyla Ahşap Yapı Malzemesi

  • Sürdürülebilir bir malzemedir ve karbon salınımını azaltır.
  • Ahşabı işlemek kolaydır.
  • Ahşap, doğal bir yapı malzemesidir ve kullanıcıya doğanın içindeymiş gibi hissettirir.
  • Ahşap, mukavemetine kıyasla hafif bir malzemedir. Bu da depreme karşı ciddi bir avantaj sağlar. Ayrıca hafif olduğundan taşıma maliyeti de düşüktür.
  • Kimyasal uyaranlara karşı dirençlidir.
  • Ahşap sıcak bir malzemedir. Dokunulduğunda beden ısısını örneğin çeliğe göre daha az düşürmektedir.
  • Ahşap strüktürlerin montajı hızlı ve kolaydır. Montajdan sonra beklemeye gerek kalmadan kullanılmaya başlanabilir. Böylece mukavemet testleri de hemen yapılabilir.
  • Ahşap yapılarda plan değişikliği yapmak kolaydır. Ahşap elemanlar kolaylıkla sökülebilir ve yenilenebilir.
Mimaride ahşap kullanımı örneği olarak Ahşap Kubbe
Wooden Dome – Cern

Ahşap Yapı Malzemesinin Dezavantajları

  • Ahşap, yangın dayanımı yüksek bir malzemedir. Fakat buna rağmen çok çabuk tutuşur.
  • Sıcaklığa bağlı olarak genleşip, büzüşür. Bu ise ahşabın çalışması dediğimiz olaya sebebiyet verir. Nem oranı düştüğü zaman ahşap, yapısında biriktirdiği suyu dışarı geri verir ve ahşabın şekli zamanla değişime uğrar, hatta çatlaklar meydana gelir.
  • Ahşap yapı malzemesi için kullanılacak ağacın türü çok önemlidir. Bu yüzden ahşap yere özgü bir malzemedir ve bazı durumlarda ahşapların ithal edilmesi gerekmektedir.
  • Ahşap yapıların en büyük problemi bakımsızlıktır. İçinde yaşam olmayan ahşap yapılar, çok hızlı bir şekilde çürümeye ve bozulmaya başlar.
  • Doğal bir malzeme olduğundan içerisinde mantar, bakteri ve böcek gibi canlılar yaşayabilir ve ahşabın yapısını bozabilir. Bunun önüne geçmek için ’emprenye’ edilmeli yani kimyasal koruyucu ile korunmalıdır.

Mimaride Ahşap Kullanımı

Ahşap doğal bir malzeme olduğundan dış etkilerden etkilenmesi daha kolay olmaktadır. Bundan dolayı ahşap yapılarda yapı malzemesinin en az zarar göreceği şeklide tasarımlar yapılabilir ve koruyucu önlemler alınabilir.

Ahşap yapılarda yapım tekniği olarak karkas veya yığma teknik kullanılabilir. Karkas sistemde kirişler, dikmeler, çapraz bağlantı elemanları bulunmaktadır. Yığma sistemde ise ahşap malzeme tıpkı bir taş duvar inşa eder gibi üst üste yerleştirilir. Böylece sık yerleştirilen malzemeler sayesinde ahşabın ısıyı tutma ve ısı yalıtım özelliklerinden yararlanılabilir.

Ahşap elemanların bağlantı detayları farklı yöntemlerle çözülebilir. Yalı baskı, lamba-zıvana yöntemi, balıkpulu yöntemi, geçme ve bindirme yöntemleri ahşap birleşim detayı için iyi ve sık kullanılan yöntemler arasındadır.

OMM – Odunpazarı Modern Müzesi

Mimar: Kengo Kuma & Associates

Yer: Eskişehir, Türkiye

Yapım Yılı: 2019

OMM Odunpazarı Modern Müzesi mimaride ahşap kullanımı bakımından Kengo Kuma tarafından tasarlanan iyi bir örnektir.
OMM – © NAARO

Yeni bir proje olan Odunpazarı Modern Müzesi, ahşap yapı tasarımlarıyla ön plana çıkan Kengo Kuma tarafından tasarlandı. Osmanlı ahşap mimarisine ve yerel mimari dokuya bir gönderme niteliğindeki tasarımı ile son zamanların öne çıkan tasarımlarından biri. Aynı zamanda ahşabın modern mimaride kullanımı için de son derece iyi bir örnek.

Mjøstårnet

Mimar: Voll Arkitekter

Yer: Brumunddal, Norveç

Yapım Yılı: 2019

Ahşap yapı malzemesinin mimaride kullanımına örnek olarak 18 katlı ahşap yapı Mjøstårnet
Mjøstårnet – ©Peter Fiskerstrand

2019’da Norveç’te inşa edilen bu yapının en önemli özelliği, dünyada bugüne kadar inşa edilmiş en yüksek ahşap yapı olmasıdır. 85.4 metre yüksekliğindeki bu 18 katlı yapı, karma bir kullanıma sahiptir. Ahşap ile bu kadar yüksek katlı yapılar yapılmasını sağlayan ise CLT – Çapraz Lamine Ahşap Sistemi’dir. CLT aslında çok basit ve yenilikçi bir teknoloji olmakla beraber yapı sektöründe resmen bir çığır açmıştır. Çok yüksek katlı ve dayanıklı ahşap yapıları mümkün kılan CLT konulu yazımızı okumanızı şiddetle tavsiye ederim.

Önceki İçerikBiyomimikri | Mimarlıkta Doğadan İlham Almak
Sonraki İçerikOryantalizm Nedir? Mimarlıkta Oryantalizm Etkisi

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz